Blog
Kahvenin Kısa Tarihi
Kahvenin hikayesi başlıyor.
Güne daha yeni uyanmış zihinlerinizi kahveyle açmak için buradayım. O zaman kalk SMELLYCAT kahveni demle ve bu hikayeyi okumaya başla, ama sen çoktan okumaya başladın bile. O zaman elindeki fincanın içinde neler sakladığına bakalım çünkü içinde sadece kafein yok. Onun içinde keçiler, keşişler, imparatorluklar, kaçakçılar ve devrimler var. Evet, yanlış duymadın hepsi o elinde tuttuğun siyah sıvının içinde gizli. Kahvenin hikâyesi düz bir içecek tarihi değil. Bir keşfin bir uyanışın ve dönüşümün hikayesi.
Keçilerin Dansı Efsanesi
9.yüzyılda Habeşistan dağlarında bir çoban vardı adı Kaldi. Rivayet o ki, keçileri bir ağacın kırmızı meyvesini yedikten sonra enerjik bir şekilde zıplamaya başlar. Keçileri her zamankinden daha enerjik daha hareketli gören Kaldi şaşırır, o kırmızı meyveden dener. Gözleri fal taşı gibi açılır.
Kaldi meyveyi manastıra götürür. Keşişler önce bunu “şeytan işi” diyerek yakar. Ama meyve yanarken kokusu o kadar cezbedicidir ki… Bir keşiş “Durun lan bu ne güzel kokuyor!” der ve işler değişir. “oysa bu keşisi kafirlikle ve yoldan çıkmışlarla da suçlayabilirlerdi. Keşisi ateşe de atabilirlerdi. demek ki önemli bir keşişti ki bunlar olmadı.” Zaten böyle bir hikayenin uydurma olduğu buradan bile belli. ama dinlemesi ve anlatması eğlenceli bir hikaye.
Arap Yarımadası, Kahvenin İlk Durağı
Gerçek kayıtlar 15. yüzyılda Yemen’in Sufi tarikatları ile başlar. Dervişler, uzun gece ibadetlerini sürdürebilmek için bu içeceği kullanır. Kahve, dini bir yardımcıdır ama aynı zamanda sosyal bir bağlayıcıdır.
“Qahwa” adı aslında şarap anlamına gelir. Fakat buradaki “sarhoşluk”, kafein sarhoşluğudur. İşte o günlerde kahve, hem Tanrı’ya yaklaşmak hem de uyanık kalmak için içilir. Ve tabii, ilk kahvehaneler Mekke ve Kahire’de doğar. bu günün vakit geçirdiğimiz kahvelere pek benzemese de.
Osmanlı, Yasaklanıp Tekrar Serbest Bırakılan Tutku
16.yüzyılda kahve İstanbul’a ulaştı. Saraydan önce halkta yayıldı, çünkü sokakta pişirilen kahve başka olurdu. Ama sonra o geldi 4. Murad: “Kahve haramdır!” dedi, “Yakalanan idam edilecektir!” dedi. 4.murad’ın hayatı zaten hep yasaklarla geçti. Ama insanlar kahveyi gizlice içti. Ocaklar yer altına indi. Kahve, artık bir başkaldırı içeceği olmuştu bile. bu günün marjinalleri o insanlar olsa gerek. Sonra Kanuni geldi, “Yasakladık ama çok güzelmiş be” deyip geri getirdi ve sonra ne oldu, her seferinde mazlumun arkasında duran bu millet bu seferde kahvenin arkasında durdu. Türk kültüründe kahve sağlam bir yer kazıdı bu sayede.
Avrupa’ya Sızan Faslı Casus ve Katolik Panikleri
1600’lerde, kahve Avrupa’ya doğru akmaya başladı. Ama her şey bir casusluk hikâyesiyle başladı. Baba Budan, Hintli bir Müslüman hacı, Mekke’den yedi kahve çekirdeğini gizlice sakalına gizleyerek Hindistan’a soktu. Yani kahve bir nevi gümrükten kaçak girdi. Sınırdan kaçak girenler ne yapar tabi ki yayılır ve çoğalır o da yayıldı ve her geçen gün daha çok çoğaldı. Avrupa’da önce “Müslümanların Şeytan içeceği” diye panik yaşandı. Ta ki Papa 8. Clement, bir yudum içip “Bu şeytan işi değil, bu Tanrı’nın lütfu!” diyene kadar…
Modernleşme, Starbucks ve Üçüncü Dalga
19.yüzyılda kahve plantasyonları Brezilya ve Kolombiya gibi ülkelerde kuruldu. Bu süreç kolonileşme, zorla çalıştırma ve ticari hırslarla doluydu. Ama kahve dünya ekonomisinin bir yıldızı oldu.
20.yüzyılda ABD’ de “dondur, paketle, her eve sok” dönemi başladı.
Sonra Starbucks geldi ve kahveyi “marka” yaptı. Ama 2000’lerde bir şey değişti…
